Lokalizacja zadania

Opis zadania wraz z uzasadnieniem

Zadanie polega na przeniesieniu istniejącej tablicy upamiętniającej utworzenie i likwidację getta żydowskiego w Łomży oraz zagładę żydowskich obywateli naszego miasta – na róg ul. Giełczńskiej i ul. Senatorskiej, szczytem do działki nr 10548 w okolicę pierwszego miejsca parkingowego. W ramach projektu przewiduje się: demontaż istniejącej tablicy, wykonanie nowej oprawy ekspozycyjnej (np. postumentu lub tablicy z informacją w dwóch językach), przeprowadzenie prac montażowych w nowym miejscu, ewentualne odnowienie lub uzupełnienie treści tablicy, jeśli zajdzie taka potrzeba. Uzasadnienie: Żydowska społeczność Łomży przez wieki stanowiła ważny element życia kulturalnego, społecznego i gospodarczego miasta. W czasie II wojny światowej została niemal całkowicie zgładzona – tysiące mieszkańców narodowości żydowskiej zostało zamkniętych w getcie, a następnie deportowanych i zamordowanych w obozach zagłady lub rozstrzelanych w lasach podmiejskich. Obecna lokalizacja tablicy upamiętniającej te tragiczne wydarzenia jest mało widoczna i nie oddaje należytego szacunku ofiarom. Przeniesienie jej w bardziej reprezentacyjne miejsce nie tylko przyczyni się do godnego upamiętnienia historii miasta i jego dawnych mieszkańców, ale także będzie służyło edukacji historycznej kolejnych pokoleń. W dobie rosnącej potrzeby pielęgnowania pamięci i przeciwdziałania zapomnieniu o ofiarach Holokaustu, takie działanie nabiera szczególnego znaczenia. To również ważny gest solidarności, humanizmu i szacunku dla przeszłości miasta. Zadanie to ma także charakter integracyjny i ponadpokoleniowe łączy w sobie wymiar edukacyjny, historyczny, kulturowy i moralny. Cytaty historyczne: „Dnia 1 listopada 1941 r. getto zostało zamknięte. Ogrodzono je drutem kolczastym i zaczęto prowadzić brutalne kontrole. Zapanował głód, choroby i strach.” (Z relacji Sary Bromberg, ocalałej z Łomży), „W czerwcu 1942 r. Niemcy rozpoczęli likwidację getta. Ludzi wyciągano z domów, bili kolbami, dzieci płakały. Nie było dokąd uciec.” (Relacja anonimowego świadka z archiwum Yad Vashem), „Większość została wywieziona do Treblinki. Pozostali – rozstrzelani w lesie pod Giełczynem i Sławcem. Ciała wrzucano do masowych grobów. Cisza po tym wydarzeniu trwa do dziś.” Fragment wspomnień Icchaka Lewina, archiwum ŻIH), „W lipcu 1942 r. zakończył się byt łomżyńskiego getta. Wraz z ni zginęła cała kultura i pokolenia mieszkańców, którzy budowali to miasto od XVIII wieku.”(dr Tomasz Szarota, IPN, „Zagłada Żydów w regionie łomżyńskim”) Projekt ten nie tylko upamiętnia ofiary Holokaustu, ale także pozwala kolejnym pokoleniom Łomżyniaków uczyć się historii swojego miasta w sposób godny, refleksyjny i odpowiedzialny. W czasach, gdy pamięć zbiorowa bywa fragmentaryczna warto pielęgnować miejsca świadczące o trudnej przeszłości, zachowując szacunek dla ofiar i ich potomków.

Zapewnienie dostępności osobom ze szczególnym potrzebami

Dostęp do pomnika z poziomu chodnika jest bardzo dobry i dostosowany dla osób z niepełnosprawnościami. Nawierzchnia utwardzona umożliwia wygodne poruszanie się osobom na wózkach inwalidzkich oraz osobom mającym trudności z poruszaniem.

Dodatkowe informacje dotyczące proponowanego zadania

- opinia Podlaskiego Konserwatora Zabytków Delegatura w Łomży nr Ł.5125.112.2026.52 z 5.05.026, - pismo Komisji Rabinistycznej Do Spraw Cmentarzy, ul. Twarda 6, 00-950 Warszawa, Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich, z dnia 29.07.2025 - projekt pomnika

Szacunkowy koszt zgłaszanego zadania

Załączniki

Lokalizacja na mapie